AhmadibnMuhammadibnNasrbuningajoyibotlarihaqidato‘xtab,shundaydeydi:Abu-lHasanNishopuriyning«Xazoinul-ulum»daaytishicha,Buxorokuhandizining,ya’niBuxoroarkihisoriningbinoetilishigamanashu(voqea)sababbo‘lgan:SiyovushibnKaykovuso‘zotasidanqochibJayhundaryosidano‘tibAfrosiyobningoldigakeldi.Afrosiyobuniyaxshiqabuletdivao‘zqiziniungaxotinlikkaberib,aytishlaricha,barchamulkinihamungatopshirdi.Buviloyato‘zigavaqtinchaberibqo‘yilganjoyekanligitufayli,Siyovushbuyerdao‘zidanbiryodgorlikqoldirishniistadi.Shundayqilib,uBuxorohisorinibinoqildivako‘proqvaqto‘shajoydaturaredi.(Kimlardir)ubilanAfrosiyobo‘rtasidayomongapyurgizdiva(natijada)Afrosiyobunio‘ldirdihamdaanashuhisordasharqiydarvozadankiraverishingda«Darvozayig‘uriyon»debatalgansomonfurushlardarvozasiningichkarisigadafnetdilar.ShusababliBuxorootashparastlario‘shajoyniaziztutadilarvaungaatabharbirerkakkishiharyilinavro‘zkuniquyoshchiqishidanoldino‘shajoydabittadanxo‘rozso‘yadi.BuxoroaholisiningSiyovushningo‘ldirilishigabag‘ishlabaytganmarsiyalaribo‘lib,ubarchaviloyatlargamashhurdir.Kuychilarungamoslabkuytuzganlarvaqo‘shiqqilibaytadilar.Qo‘shiqchilaruni«otashparastlaryig‘isi»deydilar.Bugaplarbo‘lganigahoziruchmingyildanortiqroqvaqto‘tdi.Shundayqilib,manashurivoyatgako‘rabuhisorniSiyovushbinoqilgan,ba’zilariesaAfrosiyobbinoqilgandeganlar.(So‘ng)buhisorbuzilibketib,ko‘pyillarvayronligichaqoldi.Bizaytibo‘tganxotinningeri,Tag‘shodaningotasibo‘lganBidunBuxorxudottaxtgao‘tirganidankeyin,odamyuboribbuhisornituzattirdi,undagiqasrnihamutuzattirdivao‘znominitemirgayozdiribqasrningeshigigamahkamo‘rnattirdi.Shuxatbitilgantemirtarjimonningzamonigachao‘shaqasreshigidamavjudedi.LekinAhmadibnMuhammadibnNasrningaytishicha,Hisornivayronqilganlaridaueshiknihambuzibyuborganlar.AhmadibnMuhammadibnNasrningaytishicha,MuhammadibnJa’farvaAbu-l-HasanNishopuriybundaydeganlar:BidunBuxorxudotuqasrnibinoqilganidabuzilibketdi,qaytadanbinoqilganedi,yanabuzildi.Unechamartabinoqilmasinyanavayronbo‘laverdi.Hukamolarniyig‘ibulardanmaslahatso‘radilar.Ularbuqasrniosmondagiyettiqaroqchiyulduzlarishaklidayettitatoshustunustigaqurishgaqarorqildilar;shushaklda(qurilgandankeyin)qasrbuzilmadi.Yanabirajoyibishuki,buqasrbinoqilingandanberibundahayotkechirganhechbirpodshohmag‘lubiyatgauchraganemas,aksinchahamishag‘alabaqozongan.Yanabirajoyibi,buqasrnibinoqilganlaridanberinakofirlardavridavanaislomiyatdavrida—birorpodshohhamuningichidao‘lmagan;podshohningajaliyetganvaqtdabirorsababyuzberibuqasrdantashqarigachiqqanvaboshqabirjoydavafottopgan—buqasrbinoqilinganidantovayronbo‘lgunichashundaybo‘libkelgan.Buhisorningikkitadarvozasibor,birisharqtomonda,birig‘arbtomonda;sharqtomondagisini«Darig‘uriyon»,g‘arbtomondagisini«DariRegiston»deydilar,tarjimonningdavridakeyingisini«Darialaffurushon»debataganlar.Hisorningo‘rtasidabudarvozadantoudarvozagachato‘g‘riyo‘lbo‘lgan.Buhisorpodshohlar,amirlarvaaskarboshliqlariningturarjoylaribo‘lib,zindon,podshohlikdevonlarivapodshohlarturadiganqasrqadimdanshuyerdabo‘lgan.Haramsaroyivaxazina(ham)shuhisordabo‘lgan.Tarjimonningdavridabuhisorbuzilibketdi.BundanbirnechayililgariArslonxonuniyangilashgabuyurdivao‘zigaturarjoyqiliboldi.
